Προς Βελανίδια: Ο ανηφορικός ασφάλτινος δρόμος αφήνει πίσω τη Νεάπολη, απομακρύνεται από τη θάλασσα και με χαρακτηριστικά στριφογυρίσματα μας μεταφέρει στο μεσόγειο χωριό Λάχι (5 χλμ. από Νεάπολη). Στη συνέχεια βρισκόμαστε να ισορροπούμε ανάμεσα σε βράχια και αραιά δάση, αγναντεύοντας το πανόραμα του Λακωνικού κόλπου. Αρχίζουμε να κατηφορίζουμε- πάντα σε ασφάλτινο δρόμο- ώσπου στη μέση του… πουθενά ξεπροβάλλουν, απροσδόκητα, αντίκρυ στο φουρτουνιασμένο πέλαγο, τα Βελανίδια. Συνολικά από Νεάπολη θα χρειαστεί να διανύσουμε 17 χιλιόμετρα, όλα σε άσφαλτο, αλλά με άφθονες στροφές, που πιθανόν να κουράσουν κάποιους. Όμως πραγματικά τα Βελανίδια αξίζουν τον κόπο. Το όμορφο αυτό χωριό, με την ιδιάζουσα αρχιτεκτονική, οι ντόπιοι συνηθίζουν να το ονομάζουν "μπαλκόνι του Κάβου Μαλιά". Εντυπωσιακό το μέγεθός του, καθώς κατρακυλά τις λευκές γειτονιές του σε μία δασωμένη χαραγματιά, στην ανατολική πλευρά της χερσονήσου. Ολόγυρα έχουν ανιχνευθεί ερείπια αρχαίων κτισμάτων, αφού εδώ βρισκόταν η αρχαία πόλη Σίδη. Από τα Βελανίδια με αυτοκίνητο χωματόδρομος και στη συνέχεια τα πόδια θα φτάσετε ως το γερμανικό παρατηρητήριο, που δεσπόζει στη ρίζα απόκρημνου και γυμνού βουνού και αποτελούσε κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου το "μάτι" των ναζιστικών στρατευμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Για μπάνιο από τα Βελανίδια ο δρόμος διασχίζει τις γειτονιές του χωριού και κατηφορίζει με έντονες κλίσεις για τη θάλασσα (1.500 μέτρα), έως το μικρό, μα συμπαθητικό λιμάνι, στη θέση Παναγιά (πήρε το όνομά του από το ομώνυμο εκκλησάκι που δεσπόζει πάνω στο βράχο). Αν δε φυσά άνεμος, κατάλληλες για κολύμπι είναι οι κοντινές παραλίες Γιαλός και Καλεβόλος. Νοτιότερα από το λιμάνι, ένας χωμάτινος δρόμος θα σας φέρει στην περιοχή του Αγίου Μύρωνα με τα άγρια βράχια και τις μικροσκοπικές, ερημικές -ακόμη και τον Αύγουστο- ακρογιαλιές. Βέβαια, είναι ευνόητο, πως όταν φυσά μελτέμι, η ακτογραμμή δεν πλησιάζεται, αφού τεράστια κύματα χτυπούν με ορμή στα βράχια και παρασέρνουν την άμμο βαθιά μέσα στη θάλασσα.
Η Καθημερινή
Ενα παραμυθένιο χωριό
Είναι μία από εκείνες τις σπάνιες στιγμές… Εκεί που οδηγείς και σε τυλίγει το τοπίο, εκεί που βλέπεις το πέλαγος και την πλαγιά να τρέχει καταπράσινη να το συναντήσει, εκεί, σε μια κλειστή δεξιά στροφή, κοιτάς, φρενάρεις, βγαίνεις από το αυτοκίνητο και αναρωτιέσαι αν είναι αλήθεια. Ετσι ακριβώς πρωτοβλέπεις τα Βελανίδια. Ολόξαφνα. Καμιά τετρακοσαριά σπιτάκια, λευκοί κύβοι με μπλε, πράσινα και καφέ παράθυρα, όλα με κεραμιδένιες στέγες, κατρακυλούν στην πλαγιά. Θυμίζουν το Κυπαρίσσι, τις Σπέτσες και άλλες ναυτικές κωμοπόλεις του Μυρτώου. «Το 98% του χωριού είναι ναυτικοί, πάππου προς πάππου!» μου λέει ο πρόεδρος Στέλιος Καρατζής. «Ολες οι μηχανότρατες ήταν κάποτε βελανιδιώτικες». Τη χρυσή εποχή που οι Βελανιδιώτες ψάρευαν στην Αφρική, και ειδικά στη Λιβύη, το χωριό είχε 1.000 κατοίκους. «Είχε 14 ταβέρνες, 12 μπακάλικα, 4 χασάπικα». Μετά το 1970, η Λιβύη έκοψε τις άδειες και οι μηχανότρατες λιγόστεψαν. «Σήμερα, όσες μηχανότρατες ψαρεύουν στο Βόρειο Αιγαίο είναι βελανιδιώτικες», τονίζει ο πρόεδρος, συνοδεύοντάς μας σε έναν περίπατο στα σοκάκια του χωριού. Λάμπουν από καθαριότητα, όπως και τα καλοσυντηρημένα ασβεστωμένα σπιτάκια. Κι ας λείπουν οι πιο πολλοί ιδιοκτήτες τους.
Ψηλά πάνω από το χωριό, το εκκλησάκι του Αη Γιάννη λάμπει και αυτό δίπλα στον κοκκινόμαυρο βράχο. Ολόγυρα, πολλά βυζαντινά εκκλησάκια διατηρούν ακόμα τις μνήμες από την εποχή που ολόκληρος ο Καβομαλιάς ήταν γεμάτος μοναστήρια και ασκηταριά, σε βαθμό να τον ονομάζουν Μικρό Αγιο Ορος. Δεξιά χάνεται στη στροφή το μονοπάτι που οδηγεί στον θρυλικό φάρο, ιστορικό μνημείο το οποίο αναστηλώνεται με χρήματα των εφοπλιστών Κωνσταντακόπουλου και Λασκαρίδη. Βαθιά κάτω οι βραχονησίδες μαυρίζουν στη θάλασσα που μελανιάζει το δειλινό. Νοσταλγώ ένα άλλο δειλινό, που βγαίναμε με την παρέα από τα φουσκωτά με τους ροφούς και τα πολλά ασημένια ψάρια που έλαμπαν δίπλα στη φωτιά της αμμουδιάς. Ολοι οι βυθοί γύρω από τα Βελανίδια ήταν -και είναι- μαγικοί ψαρότοποι.
Trekking στον Καβομαλιά: Η νοτιότερη απόληξη του Πάρνωνα είναι ένα μοναδικής ομορφιάς οικοσύστημα με σπάνια βότανα και αγριολούλουδα, όπου ζουν, μεταξύ άλλων, σπιζαετοί και ένας μικρός πληθυσμός από τσακάλια. Με δεδομένη τη μοναδικότητα του φυσικού τοπίου και την πολιτιστική κληρονομιά που διασώζει (Φάρος Καβομαλιά, ασκηταριά και πολλά βυζαντινά ξωκλήσια), όλη η περιοχή χρειάζεται ειδική προστασία (περισσότερα: www.myrtidiotissa.gr). Δικαίως πολλοί μιλούν για τη δημιουργία Εθνικού Δρυμού. Ο καλύτερος τρόπος να γνωρίσετε το μοναδικής ομορφιάς τοπίο είναι η πεζοπορία, ακολουθώντας δύο από τα καλύτερα μονοπάτια: Βελανίδια - Φάρος και Αγία Μαρίνα - Αγία Ειρήνη.
Η άκρη του Μαλέα. Ενα μεταίχμιο. Αυστηρό, δωρικό, μοναχικό, σαν τα τελευταία τσακάλια που ζουν σε αυτή την εσχατιά της Λακωνίας. Σωπαίνω μπας κι ακούσω τα ουρλιαχτά τους. Τίποτα. Μόνο μια σειρήνα βαπορίσια ακούγεται. Και το βουβό κύμα. «Τις φουρτούνες του Καβομαλιά δεν τις κάνουνε άνεμοι: τις κάνουνε στοιχειά», γράφει ο Καρκαβίτσας στα Λόγια της Πλώρης.
Εθνος 16/3/2010
Βελανίδια - Λακωνία: Η ναυτική πολιτεία του Καβομαλιά
Στην άκρη της ανατολικής χερσονήσου της Λακωνίας, κρυμμένα στις πλαγιές του βουνού Κριθίνα, αλλά με μια απίστευτη θέα στο Μυρτώο πέλαγος βρίσκονται τα Βελανίδια, ένα από τα ομορφότερα χωριά της Πελοποννήσου. |
Χωριό ναυτικών και ψαράδων
Για να φτάσετε στα Βελανίδια θα ξεκινήσετε από τη Νεάπολη Βοιών, τα παλιά Βάτικα. Ακολουθείτε τον ανηφορικό κεντρικό δρόμο και απολαμβάνετε τη θέα στον κόλπο και στην Ελαφόνησο. Ψηλά μόλις περάσετε το διάσελο (7 χλμ. από Νεάπολη) θα δείτε αριστερά έναν χωματόδρομο που κατηφορίζει στο περίφημο ξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου Βαβύλα.
Κατηφορίζετε στον ασφαλτόδρομο μέσα σε καταπράσινες πλαγιές με θέα στο Μυρτώο και σε μια στροφή θα δείτε το κατάλευκο ξωκλήσι της Μεταμόρφωσης (δίστυλος σταυροειδής εγγεγραμμένος βυζαντινός ναός με ίχνη τοιχογραφιών στον τρούλο). Κατηφορίζοντας κι άλλο βρίσκετε έναν χωματόδρομο αριστερά ο οποίος οδηγεί στον προστατευμένο όρμο του Αγίου Παύλου. Το λιμανάκι του το διαμόρφωσε τη δεκαετία του 1960 ο Βελανιδιώτης, ομογενής από την Αμερική, Διονύσιος Κουτσούκαλης, ο οποίος ήταν ο εκδότης του «Εθνικού Κήρυκα», μιας από τις σπουδαιότερες εφημερίδες της ομογένειας.
Σύντομα οι στροφές του δρόμου θα σας αποκαλύψουν τη μαγευτική εικόνα του χωριού στα Βελανίδια, μια εικόνα απολύτως μαγική: καμιά τετρακοσαριά σπιτάκια -λευκοί κύβοι με μπλε, πράσινα και καφέ παράθυρα όλα με κεραμιδένιες στέγες- μοιάζουν να κατρακυλάνε την πλαγιά χαρίζοντας μια υπέροχη εικόνα.
Τα σπίτια στα Βελανίδια θυμίζουν το Κυπαρίσσι ή τις Σπέτσες. Διόλου τυχαία αφού είναι κι αυτό χωριό ναυτικών και ψαράδων. Οι Βελανιδιώτες ψαράδες ταξίδευαν σε όλο το Αιγαίο και διέπρεψαν ιδιαίτερα στο ψάρεμα με τις ανεμότρατες. Υπήρξε εποχή που σχεδόν όλες οι μηχανότρατες ήταν Βελανιδιώτικες! Ηταν η χρυσή εποχή, τότε που οι Βελανιδιώτες ψάρευαν στην Αφρική - και ειδικά στη Λιβύη.
Τότε το χωριό είχε κάπου 1.000 κατοίκους. Υπήρχαν 14 ταβέρνες, 12 μπακάλικα, 4 χασάπικα. Μετά το 1970 η Λιβύη έκοψε τις άδειες και οι μηχανότρατες λιγόστεψαν. Και σήμερα όμως οι περισσότεροι Βελανιδιώτες είναι ψαράδες και ναυτικοί.
Αξίζει να κάνετε έναν περίπατο στα σοκάκια του χωριού, ανάμεσα στα καλοσυντηρημένα ασβεστωμένα κτίσματα. Πάνω από το χωριό θα δείτε γαντζωμένο στον βράχο τον κατάλευκο Αηγιαννάκη, όπου υπήρχαν μεσαιωνικές οχυρώσεις - καταφύγιο των Βελανιδιωτών στα χρόνια της Πειρατείας.
Ο ΑΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΑΣΓύρω από τα Βελανίδια υπάρχουν πολλά ενδιαφέροντα ξωκλήσια. Αν δείτε ένα όμως, αυτό πρέπει να είναι ο Αγιος Παντελεήμονας. Θα φτάσετε από εκεί με 20 λεπτά περπάτημα από την Επάνω γειτονιά (κινούμενοι στα νότια του χωριού). Το εκκλησάκι είναι μονόχωρο με χτιστό τέμπλο κει έχει τοιχογραφίες του 12ου-13ου αιώνα στο ιερό. Ξεχωρίζει ο περίφημος Μελισμός: ο Ιησούς ξαπλωμένος γυμνός ως βρέφος, σκεπασμένος με άσπρο σεντόνι και εκατέρωθέν του δυο άγγελοι υπέροχα ζωγραφισμένοι.
OFF ROAD ΣΤΟΝ ΚΑΒΟΜΑΛΙΑΑπό τα Βελανίδια μπορείτε να προσεγγίσετε με χωματόδρομους τα μακρινά σημεία του Καβομαλιά. Μια από τις πιο όμορφες και εύκολες διαδρομές, ξεκινάει από το όμορφο χωριό, περνάει από παραλίες με καταπληκτικά τοπία και καταλήγει στον οικισμό του Αγίου Μύρωνα, απ’ όπου ξεκινάει το μονοπάτι για τον φάρο του Κάβο Μαλιά.
Ακολουθήσετε τον δρόμο που κατηφορίζει από τα Βελανίδια στο μικρό λιμανάκι και αγνοήστε την πινακίδα που θα βρείτε μέσα στο χωριό και δείχνει τον δρόμο προς Αγιο Μύρωνα. Φτάνοντας στο λιμανάκι στρίψτε δεξιά και ανηφορίστε στον τσιμεντόδρομο που ξεκινάει ανάμεσα στην εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής και την ταβέρνα.
Σε 200 μ. μπαίνετε σε καλό χωματόδρομο που περνάει ανάμεσα από ελιές και προσφέρει πανοραμική θέα στα Βελανίδια. Η διαδρομή συνεχίζει μέσα από ελιές και οργωμένα χωράφια και αρχίζει να κατηφορίζει μέχρι την παραλία Καλέβολος με θέα στις βραχονησίδες. Από την παραλία ο δρόμος ανηφορίζει πάλι με θέα τη θάλασσα, ενώ πίσω σας απολαμβάνετε τις τελευταίες εικόνες από τα Βελανίδια.
Σε 2 χλμ. συνολικά θα φτάσετε σε διασταύρωση, μπροστά σε ένα σπίτι με δεξαμενή πυρασφάλειας, όπου θα στρίψετε αριστερά και θα κατηφορίσετε σε στενό χωματόδρομο ανάμεσα σε βελανιδιές, ελιές και χαμηλή βλάστηση, έχοντας διαρκώς θέα στη θάλασσα.
Στα 3,5 χλμ. θα κάνετε μια μικρή παράκαμψη και θα στρίψετε αριστερά για να επισκεφθείτε το ξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου, με μια πανέμορφη παραλία από κάτω. Στην περιοχή οι μελετητές τοποθετούν την αρχαία πόλη Σίδη. Θα επιστρέψετε στον κεντρικό χωματόδρομο, θα συνεχίσετε για 1,5 χλμ., θα στρίψετε αριστερά στη διακλάδωση που θα βρείτε και σε άλλα 500 μ. θα φτάσετε στον οικισμό.
Η πρώτη εκκλησία που θα συναντήσετε είναι αφιερωμένη στον Οσιο Θωμά εν Μαλεώ και σύμφωνα με τον μύθο η βρύση που βρίσκεται απ έξω δημιουργήθηκε από τον άγιο όταν χτύπησε με το ραβδί του τον βράχο και άρχισε να αναβλύζει νερό. Για να πάτε στην εκκλησία του Αγίου Μύρωνα με τις παλιές τοιχογραφίες, θα αφήσετε το αυτοκίνητο στο πλάτωμα που υπάρχει, θα ακολουθήσετε το μονοπάτι που ξεκινάει από την ανατολική πλευρά και σε δυο λεπτά θα φτάσετε στην εκκλησία.
Από εκεί ξεκινάει και το μονοπάτι για τον φάρο. Για την επιστροφή σας μπορείτε να επιλέξετε τον δεύτερο χωματόδρομο, που θα σας οδηγήσει μέσα στα Βελανίδια, φτάνει να στρίψετε αριστερά στην πρώτη διασταύρωση που θα βρείτε φεύγοντας από τον Αγιο Μύρωνα.
ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΦΑΡΟ ΤΟΥ ΚΑΒΟΜΑΛΙΑΜπορείτε να ξεκινήσετε το περπάτημα για τον διάσημο φάρο του Καβομαλιά από το ξωκλήσι του Οσιου Θωμά εν Μαλεώ. Ακολουθείτε τον δρόμο προς τη θάλασσα ανατολικά και μόλις φτάσετε στην ακτή συνεχίζετε στο ένα και μοναδικό ευδιάκριτο μονοπάτι. Η απόσταση από εκεί έως το φάρο είναι περίπου 4 χλμ., οπότε υπολογίστε γύρω στη 1,5 ώρα πεζοπορίας. Αξίζει όμως πολύ τον κόπο γιατί όλη η διαδρομή διασχίζει μοναδικής αγριάδας και ομορφιάς τοπία. Μετά είναι και ο φάρος ένα σπουδαίο μνημείο. Είναι από τους γνωστότερους ελληνικούς φάρους και βρίσκεται σε ένα μυθικό ακρωτήριο, στον Καβομαλιά.
Εχει συμβάλει στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στο επικίνδυνο αυτό πέρασμα για πάνω από 120 χρόνια και έχει συνδεθεί απόλυτα με τη ναυτική μας παράδοση καθώς αποτελεί σημείο αναφοράς για όλους τους ναυτικούς της Μεσογείου! Είναι λιθόκτιστος με τετράγωνο κτίριο στη βάση. Λειτούργησε πρώτη φορά επανδρωμένος με φαροφύλακες το 1883. Σήμερα διαθέτει αυτόματο μηχανισμό, ο οποίος τροφοδοτείται με ηλιακή ενέργεια. Οι τελευταίοι φαροφύλακες έφυγαν από εδώ το 1983.
Ο φάρος έχει ύψος 15 μ. από το έδαφος και ύψος φανού από τη θάλασσα 40 μέτρα. Η εμβέλειά του είναι 17 ναυτικά μίλια. Μπορείτε να φτάσετε και με σκάφος αλλά βεβαιωθείτε για την κατάσταση του καιρού.
Ολος ο ορεινός όγκος στον Καβομαλιά (μαζί με τις παράκτιες περιοχές) είναι γεμάτος αγριολούλουδα, βότανα και φυτά, πολλά εκ των οποίων σπάνια και ενδημικά. Ο φυσιοδίφης Κωνσταντίνος Γουλιμής που ερεύνησε την περιοχή την περίοδο 1954-59 κατέγραψε 150 είδη (σήμερα ερευνητές μιλούν για πολύ περισσότερα) εκ των οποίων 3 νέα για την επιστήμη! Μια τουλίπα η οποία βρίσκεται και στην Κρήτη (και πήρε τιμητικά το όνομά του, Tulipa goulimyi), το ελληνικό αγριολίναρο (Linaria hellenica ενδημικό του Μαλέα) και το αγριολίναρο του Φοίτου, το Linum phitosianum (ενδημικό σε Λακωνία - Ελαφόνησο).
Στον Καβομαλιά ζουν ακόμη μικροί πληθυσμοί από τα τελευταία τσακάλια (Canis aureus) της Πελοποννήσου, τα οποία δυστυχώς έχουν μειωθεί δραματικά. Σε παραθαλάσσια σπήλαια του κάβου (όπως στη Χαντάκα) εμφανίζονται φώκιες, ενώ στην αμμουδιά του Αγίου Παύλου γεννούν οι χελώνες caretta caretta. Η ευρύτερη περιοχή του Μαλέα είναι ένα τεράστιο φυσικό πάρκο, ιδανικό για ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Το μόνο που χρειάζεται είναι προστασία...
